Lingua


Lingua dos meus abós
que non falan meus fillos:

¿quen te fixo cal fonte
xurdir dentro de min?

Lingua que fuches, eres
sangue de sangue, terra

feita de homes, homes
do mar e a terra, lingua

corrente, nidia, escura
coma o sol dunha sombra.
 
(Rodolfo Alonso) (1)

Os poetas pola nosa lingua

O galego tamén está suxeito á relación de amor-odio. De amor á
lingua, como "unha das meirandes manifestacións do ser dun pobo", e
odio, polo que supuxo a súa utilización para o desprestixio dun pobo por
parte de outros e, e esto é o máis triste, por parte de nós mesmos.

A forza evocadora e expresiva da poesía, foi espremida ó máximo
polos nosos poetas para manifestaren o seu amor pola lingua e, para-
fraseando a Curros, "crebaren as súas liras" na defensa do galego.
Rosalía de Castro e Manuel Lugrís referíanse ó galego como LINGUA;
Noriega, Lamas ou Curros achegábanlle o termo de FALA; para o mes-
mo Curros e Pintos tamén era IDIOMA, tal é como está a ser conside-
ado pola maioría dos poetas actuais xunto co de LINGUA; Antonio de
la Iglesia empregaba o termo de LINGUAXE e de "ACENTOS" falábanos
Pondal, en clara referencia ó uso de aquelo que nos é máis noso por
ser precisamente froito da comunicación máis directa entre nós.

Para todos eles queda patente que o galego está a ser o elemento
diferenciador, a obra máis singular do pobo galego a pesar de termos
sufrido os chamados "séculos escuros", nos que quedou relegada ó uso
oral e afastada da cultura oficial. E xa que estamos a falar do pasado,
débese facer honra a aqueles "ilustrados" do s. XVIII que, como o P.
Feijoo e o P. Sarmiento, aínda descoñecedores por entón da rica lírica
medieval galego-portuguesa, recoñécena e reivindícana como lingua
propia de Galicia ou Diego Cernadas de Castro que nas súas "Décimas
do Cura de Fruime" vaise dirixir á Excma. Sra. Marquesa de Camarasa
dicíndolle que "vou en gallego a falarvos"... "de esta nación"... "si
porque moyto dista,/ non a conocés de vista,/conocédea pol-a fala."

Dende aquela, toda unha sucesión de poetas cantaron, louvaron,
defenderon, prestixiaron, sentiron e manifestaron nos seus versos a
lingua galega como propia deles como galegos e mesmo poetas de
terras alleas tiveron sentimentos semellantes como o inglés Gerald
Dewnley ou a estadounidense A. M. Morris. Non faltarán tampouco
voces que a entendan próxima do portugués pola súa orixe, que nos
falen da súa historia, de polémicas ortográficas,da súa aldraxante
marxinación, de motivacións para usala, de reproches ós que non a
usan ou se avergoñan de facelo, do castrapo, da dignidade da lingua,
do seu ser como símbolo de identidade, da súa exaltación e louvanza
e dos sentimentos de que somos en parte fillos dela e ó usármola nos
reafirmamos na nosa esenia de sermos galegos.