Do rexionalismo ó nacionalismo (1º tercio do s.XX)

Cambios sociais:

- Derrube da fidalguía

- Eliminación do sistema foral

- Acceso do campesiñado á propiedade da terra

- Consolidación dunha pequena burguesía industrial e financiera

Movemento agrario:

- Sociedades:

- agrarias: labor reivindicativa e de formación cultural e ideolóxica do campesiñado

- agrícolas: cunha finalidade máis práctica

-Etapas:

- 1903-1915:

- loita anticaciquil pola propiedade da terra

- "Solidaridade Gallega ", "Unión Campesiña"

- "Acción Galega" (1910): Basilio Álvarez, Cabanillas, Noriega Varela

- 1917-1923:

- reivindicación da redención de foros

- a Dictadura de Primo de Rivera oficializa a redención de foros (1926)

- Dictadura de Primo de Rivera:

- sindicatos de signo católico

- organización derivada da agricultura e divulgación

- 2ª República: grande diversificación ideolóxica

Galeguismo nacionalista:

- Provincialismo (1840) que desembocará no Rexionalismo a fins do s. XIX.

- Irmandades da fala, fundadas en 1916 polos Irmáns Ponte, Losada Diéguez, Vicente Viqueira,...

- órgano de expresión "A Nosa Terra"

- I Asamblea Nacionalista, celebrada en Lugo (1918):

- autonomía integral para Galicia

- federación de pobos libres da Península Ibérica

- oficialización da lingua galega

- consecución dun posto na Sociedade de Nacións de Xenebra

- II Asamblea (1922):

- postura política: Peña Novo

- postura cultural: Vicente Risco

- Dictadura (1923): parón das actividades dos galeguistas

- ORGA (1929): Casares Quiroga e A. Vilar Ponte (líderes)

- Partido Galeguista (1931), galeguistas das Irmandades da Fala e do Grupo Nós: autodeterminación e

Estatuto de Autonomía

Escritores:

- Antonio Noriega Varela:

- Mondoñedo (1869) Viveiro (1947)

- Noriega: cantor da Montaña; Leiras: cantor da Mariña

- traballos: "A Virxe e a paisanaxe" e "Como falan os brañegos"

- Libro de poemas "Montañesas" logo titulado "Do ermo" (entre 1904 e 1946):

- realismo costumista

- lirismo da natureza: sonetos de influencia portuguesa con inclusión de cultismos e

tenrura polas cousas humildes da paisaxe montesía

- Outros escritores:

- Narrativa: Manuel GªBarros (KenKeirades): "Aventuras de Alberte Quiñoi" (póstuma, 1972)

- Poesía: Xosé Crecente Vega: "Codeseira" (poesía rural, 1933)

- Teatro:

- Conservatorio Nacional de Arte Galega: creado polas Irmandades da Fala (1919)

- Xavier Prado "Lameiro": moi popular na súa época fixo poesía rural costumista e

composicións humorísticas en 1928 "Monifates" e "Farsadas”