Poemas
de Cabanillas
para poñe-los na web, espero que resulten
útiles.
( por I.M.)
Alma nacional e ardente
¡Alma nacional e ardente
canta anque che custe bágoas!
¡Teus cantares son semente!
¡Astra que os ladróns enxorden
entre as cantigas que bican
pon as que feren e morden!
Está cativa a roseira,
mais, despois de tanto inverno...
¡Galicia ha ter primaveira!
¡Xa sei, xa sei que fan falla
moitas fouces, moitos mistos
e moitos feixes de palla!
¡Axiña esperta Galicia
que xa se escupe ós caciques
e fai ruxi-la inxusticia!
¡Xa o novo día alumea!
¡Xa a Sociedá dos labregos
ten choza de seu na aldea!
¡A noite é fría e escura
pro, ó fin, o amañecer
tráenos co sol a quentura!
¡Patriano, o meu rogo escoita!
¡Eu quero un posto á túa beira
o roxo día da loita!
(de No
desterro, 1913)
Na tristura das horas do desterro...
Na
tristura das horas do desterro,
ante os meus ollos, rebulindo, brillan
roxas e ardentes, pra morrer nun sopro,
voadoras muxicas.
Son
as miradas túas; as que soltas
no aburrimento triste desa vida
con que o ceo a friaxe do teu peito
xustamente castiga.
Como
saben que as quixen e inda as quero
co sufrido penar daqueles días,
veñen a consolarme, agarimosas...
mais ca ti compasivas!
(No desterro, 1913)
«A
Basilio Álvarez»
¡Sementador! O trigo dos beirales
mostra as espigas mestas e douradas,
e as segadoras fouces. afiadas,
teñen tráxico brillo de puñales.
O teu verbo, estalante nos pinales,
troca, ó chegar ás chouzas das valgadas,
os salaios das gorxas abafadas
en ruxidos guerreiros e triunfales
A aldea érguese co claror da aurora
agardando o sinal, e non sosega
en anxo de loita vingadora.
¡Xa a luz do sol do mediodía cega,
sementador! ¡Sementador xa é hora
de da-lo berro e comenza-la sega!
(No
desterro, 1913)
«Na taberna»
Os
mozos marineiros da fiada
lémbranse rindo alleos de coidados;
cheira a aceite e pemento requeimados
rustrido de xurés en caldeirada.
Conta
o patrón nun corro a treboada
do ano setenta historia de afogados;
e empuxándose, inando, entran mollados
os homes dunha "lancha de enviada".
pasa de man en man a xerra roiba
de
albariño, e namentres cae a choiva
o vento fai tremela casa enteira,
detrás
do mostrador clarexa o ceo
nas trenzas de ouro, no mirar sereo,
na sorrisa de luz da taberneira.
(No desterro, 1913)
Quen
no seu corazón...
¿Quen no seu corazón non leva un arpa
que saiba das cancións
escoitadas do berce entre os arrolos
e na reixa do Amor?
¿Quen non garda a memoria, triste ou leda,
dun alqo que xa foi?
¿Quen, orfo, sen fogar, abandonado
dos homes e de Dios,
non atopa consolo na lembranza
dun tempo que pasou?
¿Quen non lle fixo cova no seu peito
a unha morta ilusión?
Eu non sei, eu non sei que nos espera
este mundo ó deixar,
nin sei o que está diante, o que ha traernos
o escuro máis alá;
mais para ter, cen anos que morrendo
vivira neste chan,
febres no corpo, brétemas na alma
e loitos que chorar,
para ter as feridas sempre abertas .
¡chega de abondo o que ficou detrás!
(No
desterro, 1913)
«Camiño longo»
Camiño, camiño longo,
camiño da miña vida,
escuro e triste de noite,
triste e escuro de día...
¡camiño longo
da miña vida !
Vereda, vereda torta
en duras laxes aberta,
arrodeada de toxos,
crebada polas lameiras...
¡vereda torta, ti onde me levas!
Camiño, camiño longo.
A choiva, a neve e as silvas
enchéronme de friaxe,
cubríronme de feridas...
¡camiño longo da miña vida !
Vereda, vereda fonda
de fontes tristes, sen auga;
sen carballos que dean sombra,
nin chouzas que dean pousada...
¡vereda fonda, ti cando acabas
(de
Vento Mareiro, 1915)
«Himno de Acción Gallega»
¡Irmáns!
¡Irmáns galegos!
¡Desde Ortegal ó Miño
a folla do fouciño
fagamos rebrillar!
Que
vexa a vila podre,
coveira da canalla,
a aldea que traballa
disposta pra loitar.
Antes
de ser escravos,
¡irmáns, irmáns galegos!
que corra o sangue a regos
desde a montaña ó mar.
¡Ergámonos
sen medo!
¡Que o lume da toxeira
envolva na fogueira
o pazo señorial!
Xa
o fato de caciques
ladróns e herexes fuxe
ó redentor empuxe
da alma rexional!
Antes
de ser escravos,
¡irmáns, irmáns galegos!
que corra o sangue a regos
desde a montaña ó val.
(Vento Mareiro, 1915)
«Diante
dunha cunca de viño espadeiro»
¡O espadeiro! ¡Acios mouros, cepas tortas,
follas verdes, douradas e vermellas,
gala nas terras vivas de Castrelo
nos Castelos de Oubiña e nas areas
de Tragove e Sisán, do mar de Arousa
e o Umia cristalino nas ribeiras!
¡O espadeiro amante! ¡O viño doce!
¡Alegría de mallas e espadelas,
compañeiro das bolas de pan quente
e as castañas asadas na lareira!
¡O espadeiro! ¡O resolio que louvaron
en namorantes páxinas sinxelas
os antigos abades do mosteiro
de Xan Daval, na vila cambadesa,
aqueles priores leigos e fidalgos,
mestres na vida, na virtú e na ciencia,
que sabian --¡ouh tempos esquencidos!--
cantala misa, escorrentalas meigas,
acoller e amparar orfos e pobres,
rir coas rapazas, consellalas vellas,
darlle leito e xantar ós peregrinos,
pechar por foro as portas da súa igrexa
á xusticia do Rei, cobralos dezmos
e dispoñer vendimas e trasegas!
¡O espadeiro morno! ¡O roxo viño,
sangue do corazón da nosa terra,
que arrecende a mazás e a rosas bravas,
quence os peitos e as almas alumea,
e sabe a bicos de mociña nova,
aldeana e triqueira!
¡Como canta ó caír nas brancas cuncas
desde as pintadas e bicudas xerras!
¡Como latexa e brilla ó coroalas!
¡E como loce e ri cando as adreza,
asemellando fíos de rubises,
cun rosario de escumas sanguiñentas!
(...)
¡Espadeiro! ¡Espadeiro! ¡Ledo viño
das noites mozas! Claridá de estrelas.
O aturuxo zoando nas quebradas...
Mozos... Pandeiros... Un amor que empeza...
Aromas das carqueixas e do trevo...
De man en man, a bota carreteira...
Unha cantiga ó pé dunha ventana...
¡Detrás dos vidros, Ela!
¡Ouh, espadeiro amante! ¡Ouh, roxo e quente
sangue do corazón da nosa terra!
¡Acende os corazóns dos apoucados!
¡prende lume nas almas, viño celta! !
(Da
terra asoballada, 1917)
Samos
Fragmento
(0s copistas do mosteiro
transcriben textos clásicos)
No entanto, no scriptorium, do trafego arredados,
escribas silandeiros nas táboas debruzados,
mergullados no enlevo dun litúrxico rito,
ó claror das estrelas abertas ó infinito,
van fixando nas follas de alisada vitela
con cálamos e puntos e plumas de canela
os davídicos salmos, os épodos de Horacio,
as corónicas foscas do tormentoso Idacio,
os himnos de Prudencio, odas de Anacreonte
de ledicia e dozura inesgotable fonte
Terencio con Tibulo e o cantor de Farsalia,
preceptos florecidos nos ermos de Tesalia,
os libros dos tres santos de inmorredoira sona,
Xerónimo, Isidoro e Agustiño de Hipona,
o amado dos monxes, mantuano Virxilio,
a regra primixenia do inxente San Basilio
que levou ós ascetas das lauras ó mosteiro
e as cartas atronantes do rudo San Valerio.
Ali, o copista humilde de áureos antifonarios,
abrindo para a Historia tumbos e cartularios,
salvando do naufraxio a prezada semente
da cultura do Lacio, da Hélade e de Oriente
e esparxendo no mundo a divina Verdade,
as almas encamiña rumbo da Eternidade;
el sabe que se guía o cálamo amor sagro,
miniar un santo libro é sementar un agro,
Extendendo o plantío dunha arbre sempre verde
de froito que non cae nin se mirra nin perde,
e ve no seu traballo, cando as alturas fita,
que cada imaxe en trazo e cada verba escrita
é unha pasada firme na ruta ó pazo eterno
e un pau ó fogoneiro das caldeiras do inferno.
(de Samos, 1958)